Hơn 300 tỷ USD. Con số đó nằm im trong kho của Berkshire Hathaway qua nhiều quý, trở thành biểu tượng của sự thận trọng tột độ. Rồi đột nhiên, Greg Abel — người được chọn để thay thế Warren Buffett — bắt đầu chi tiêu.
Bạn có thể nghĩ: chuyện của giới tài chính cổ điển thì liên quan gì đến crypto?
Tôi sẽ nói cho bạn nghe. Khi tôi nhìn thấy một thực thể lớn nhất trong lịch sử tài chính Mỹ chuyển từ 'giữ tiền' sang 'đổ tiền', tôi không thấy một quyết định đầu tư đơn lẻ. Tôi thấy một tín hiệu vĩ mô đang được mã hóa bằng hành động, thứ mà các báo cáo CPI không bao giờ nói hết. Và tín hiệu đó, sau khi lan qua thị trường trái phiếu, cổ phiếu, cuối cùng sẽ đến gõ cửa từng giao thức DeFi mà chúng ta đang theo dõi.
Cần bối cảnh đầy đủ. Berkshire Hathaway không phải một quỹ đầu tư bình thường. Họ là một 'giao thức' tài chính với TVL hơn 300 tỷ USD tiền mặt, phần lớn nằm trong tín phiếu kho bạc Mỹ — loại tài sản được coi là 'risk-free'. Ở môi trường lãi suất 5%, chỉ cần ngồi im, Berkshire cũng kiếm được hàng chục tỷ USD mỗi năm. Chính vì vậy, việc họ bắt đầu chi tiêu là một sự đảo chiều chiến lược, không phải một cú chốt lời thông thường.
Bài phân tích gốc tôi đọc được từ Crypto Briefing chỉ xác nhận một sự kiện: Greg Abel bắt đầu dùng số tiền mặt kỷ lục đó. Không có con số cụ thể, không có tên công ty mục tiêu, không có lý do chính thức. Nhưng với một người đã săn tin crypto hơn 14 năm, tôi biết rằng những thông tin 'thiếu' thường đáng giá hơn những thông tin 'có'.
Hãy nhớ lại quý 4/2024, khi Berkshire bán bớt một nửa cổ phiếu Apple và đẩy tiền mặt lên đỉnh lịch sử. Thị trường xôn xao: Buffett đang thấy bong bóng? Vậy mà giờ đây, người kế nhiệm ông lại làm điều ngược lại. Lướt qua tin tức dễ, lần theo dấu vết mới khó.
Trước hết, hãy nói về bản chất dòng tiền. Trong một giao thức DeFi, khi TVL tăng, tôi luôn đặt câu hỏi: tiền từ đâu vào? Từ người dùng mới mint stablecoin? Từ một cá voi chuyển qua? Hay chỉ là một vụ phóng to số liệu bằng cách cho vay chéo? Berkshire cũng vậy. Điều quan trọng không phải là họ 'bắt đầu chi tiêu', mà là nguồn tiền chi tiêu đến từ đâu.
Nếu Berkshire bán cổ phiếu Apple để lấy tiền mặt rồi dùng số tiền đó mua doanh nghiệp khác, thì đây chỉ là một cú xoay vòng danh mục. Không có thêm một đồng nào gia nhập thị trường. Nhưng nếu nguồn tiền đến từ dòng tiền hoạt động — từ bảo hiểm, từ các công ty con, từ hàng tỷ USD lãi tín phiếu hàng quý — thì đây thực sự là tiền mới được đưa vào lưu thông. Tôi từng bị mất gần hết số ETH kiếm được từ bot farm yield vào năm 2020 chỉ vì không kiểm tra kỹ nguồn gốc dòng tiền của một smart contract. Từ đó, tôi học được rằng: trong tài chính, 'tiền mới' hay 'tiền cũ' là câu hỏi sống còn.
Bài phân tích gốc chỉ ra một chi tiết quan trọng: hành động của Berkshire có thể là một 'hành vi đi trước lãi suất'. Khi lãi suất ở mức 5%, giữ tiền mặt có lợi. Vậy mà Berkshire lại từ bỏ nguồn thu nhập chắc chắn đó để đi mua tài sản rủi ro hơn. Điều đó có nghĩa là gì? Có hai khả năng: một là họ kỳ vọng lãi suất sắp giảm, nên chi phí cơ hội của việc giữ tiền sẽ tăng vọt; hai là họ tin rằng giá tài sản dài hạn đã rẻ đến mức đáng để trả giá bằng việc mất đi thu nhập lãi suất.
Cả hai kịch bản đều có tác động sâu sắc đến crypto.
Kịch bản lãi suất giảm: khi lãi suất phi rủi ro giảm, yield từ stablecoin — thứ đang được hỗ trợ bởi tín phiếu kho bạc — cũng sẽ giảm theo. Hãy nhìn vào thị trường hiện tại: hàng chục tỷ USD đang đổ vào các giao thức như Aave và Compound để kiếm 4-5% từ stablecoin. Nhưng tôi đã nhiều lần phân tích rằng mô hình lãi suất của Aave và Compound hoàn toàn tùy tiện — chúng chẳng liên quan gì đến cung-cầu thị trường thực. Khi lãi suất phi rủi ro của nền kinh tế Mỹ bắt đầu giảm, 'yield 5% trên stablecoin' sẽ không còn là một điều kỳ diệu mà là một lời nguyền: nó buộc mọi giao thức DeFi phải thực sự tìm kiếm lợi suất từ hoạt động kinh tế, thay vì từ việc bắt chước lãi suất của Fed.
Nói về stablecoin, tôi nhớ lại những gì mình chứng kiến ở các nước đang phát triển. Động lực thanh toán crypto ở đó không phải lý tưởng blockchain; mà là lạm phát tiền tệ địa phương buộc người ta tìm phương án sinh tồn. Khi Berkshire bắt đầu chi tiêu, điều đó tạo ra một hiệu ứng tâm lý toàn cầu: nếu ngay cả những người giàu nhất nước Mỹ cũng không tin vào tiền mặt, thì người dân ở Argentina hay Thổ Nhĩ Kỳ sẽ càng đổ xô vào stablecoin. Nhưng điều trớ trêu là: stablecoin như USDT và USDC phần lớn được đảm bảo bằng tín phiếu kho bạc Mỹ. Nếu Berkshire bán tín phiếu kho bạc để chi tiêu, điều đó sẽ tạo áp lực lên thị trường tín phiếu — và gián tiếp ảnh hưởng đến dự trữ của các stablecoin lớn. Đây là một sợi dây liên kết mà hầu như chưa ai nhắc đến.
Kịch bản Berkshire thấy tài sản rẻ: nếu Berkshire tin rằng cổ phiếu, doanh nghiệp, bất động sản đều rẻ, thì bitcoin và các tài sản tiền mã hóa có tính chu kỳ cao cũng sẽ được hưởng lợi gián tiếp. Không phải vì Berkshire sẽ mua bitcoin — họ sẽ không bao giờ làm vậy dưới thời Buffett — mà vì dòng tiền lớn nhất đang dịch chuyển từ 'phòng thủ' sang 'tấn công'. Khi một trong những tổ chức thận trọng nhất hành tinh sẵn sàng chấp nhận rủi ro, tâm lý 'risk-on' sẽ lan tỏa đến mọi tầng lớp tài sản.
— Root: Điều tra lý do Berkshire rút tiền mặt.
Điều tôi muốn đào sâu hơn là khía cạnh thế hệ. Greg Abel không phải Warren Buffett. Ông ta dành cả sự nghiệp để điều hành mảng năng lượng của Berkshire — đầu tư vào các nhà máy điện, đường ống dẫn khí, dự án năng lượng tái tạo. Đây là ngành công nghiệp có kỷ luật dòng tiền khắc nghiệt nhất, nơi thời gian hoàn vốn tính bằng thập kỷ. Khi một người như vậy bắt đầu chi tiêu, ông ta có thể sẽ đổ tiền vào cơ sở hạ tầng năng lượng, không phải vào token.
Nhưng chính điều đó lại tạo ra một hiệu ứng gián tiếp lên crypto. Nếu Berkshire tăng chi tiêu cho lưới điện và trung tâm dữ liệu, nhu cầu năng lượng tăng lên. Và ngành crypto — đặc biệt là các thợ đào bitcoin và các mạng lưới Proof-of-Work — luôn nhạy cảm với giá năng lượng. Một thế giới nơi Berkshire đổ tiền vào hạ tầng năng lượng là một thế giới mà chi phí vận hành mạng lưới có thể thay đổi. Quan hệ này không thẳng, nhưng nó có thật.
Và ở một góc xa hơn, động thái của Berkshire cũng thay đổi cách tôi nhìn về chi phí cơ sở hạ tầng. Tôi từng phân tích rằng dữ liệu blob sau bản nâng cấp Dencun sẽ bão hòa trong vòng hai năm, và khi đó phí gas của mọi rollup sẽ tăng gấp đôi. Khi Berkshire đổ tiền vào hạ tầng vật lý, họ không chỉ đang đầu tư vào năng lượng — họ đang định giá chi phí của nền kinh tế kỹ thuật số. Nếu các rollup phải đối mặt với chi phí blob tăng vọt trong khi chi phí năng lượng cũng tăng, các nhà phát triển sẽ phải đối mặt với một bài toán kép về chi phí vận hành. Những dự án không chuẩn bị cho điều đó sẽ bị đào thải.
Bài phân tích gốc cũng nhắc đến một chi tiết tôi rất tâm đắc: 'thị trường có thể đã định giá sai sự kiện này.' Trong nhiều năm, giới đầu tư tin rằng Berkshire giữ tiền mặt vì Buffett đang nhìn thấy bong bóng. Sự thực có thể đơn giản hơn: không có gì đủ rẻ để mua. Nếu Greg Abel bắt đầu chi tiêu, điều đó có nghĩa là anh ta nhìn thấy giá trị mà thị trường không nhìn thấy. Tôi từng trải qua cảm giác tương tự khi điều tra vụ sụp đổ Terra Luna vào năm 2022. Trước khi UST mất neo, mọi người đều nói 'Anchor yield 20% là bền vững'. Nhưng khi tôi bắt đầu đọc mã nguồn, tôi thấy một lỗ hổng trong cơ chế neo giá — và tôi viết một loạt bài phân tích chỉ ra rằng dòng tiền vào Anchor không đến từ hoạt động kinh tế, mà đến từ chính sự tự in tiền. Khi dòng tiền đó dừng lại, toàn bộ hệ thống sụp đổ. Berkshire cũng vậy. Cách họ chi tiêu sẽ tiết lộ họ thấy giá trị thật hay đang bị ép buộc phải đổ tiền.
Năm 2017, tôi phát hiện ra một dự án ICO tên CryptoBee có đoạn mã smart contract sao chép y hệt một dự án khác nhưng vẫn kêu gọi 500 ETH. Khi tôi phân tích kỹ, bài đăng của tôi trên Reddit đã giúp cộng đồng tránh mất tiền. Từ đó tôi luôn kiểm tra nguồn gốc dự án trước khi đưa tin. Và cách tôi tiếp cận Berkshire cũng vậy: tôi không tin vào thông báo 'chúng tôi bắt đầu chi tiêu'. Tôi muốn nhìn vào hành động thực tế — họ mua gì, với giá nào, và từ nguồn tiền nào.
Đây là góc nhìn phản trực giác: Berkshire bắt đầu chi tiêu không nhất thiết là tín hiệu tốt cho thị trường tài sản rủi ro. Có một kịch bản đen tối hơn: nếu Greg Abel chi tiêu vì ông ta lo sợ về lạm phát dai dẳng, thì đó là một hành động phòng thủ chứ không phải tấn công. Khi một thực thể nắm giữ 300 tỷ USD bắt đầu lo sợ tiền mặt mất giá, họ sẽ đổ vào những tài sản có thể sống sót qua lạm phát — và bitcoin chính là ứng viên sáng giá. Nhưng nếu họ đổ vào vàng, đất đai, dầu khí, thì đó là dấu hiệu cho thấy giới tinh hoa tài chính đang chuẩn bị cho một kịch bản đen tối. Trong trường hợp đó, crypto sẽ không tự động hưởng lợi — nó có thể bị bỏ lại trong cuộc chạy trốn.
Và còn một điểm mù nữa. Bài báo gốc nhấn mạnh 'Berkshire bắt đầu chi tiêu' như một điều tích cực. Nhưng hãy nhớ: Berkshire từng chi tiêu rất nhiều trước năm 2008 — và đó là trước cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất kể từ Đại suy thoái. Việc một nhà đầu tư huyền thoại chi tiền không có nghĩa là đỉnh cao đã qua. Nó có thể là dấu hiệu của sự kiêu ngạo. Tôi đã thấy quá nhiều dự án crypto tăng TVL một cách ồ ạt trước khi sụp đổ. TVL không phải là sự xác nhận. Nó chỉ là một con số.
— Root: Lần theo dòng tiền — từ kho bạc Mỹ đến risk asset.
Câu hỏi tôi để lại cho bạn không phải là 'Berkshire có mua Bitcoin không?' — gần như chắc chắn là không. Câu hỏi thực sự là: khi kẻ cầm tiền mặt lớn nhất thế giới bắt đầu tin rằng tài sản dài hạn đáng giá hơn tiền mặt, liệu bạn có đang đứng bên lề với một nửa số stablecoin của mình trong các giao thức DeFi, nghĩ rằng mình an toàn? Tôi sẽ theo dõi báo cáo 13F tiếp theo của Berkshire. Nếu họ đổ tiền vào hạ tầng năng lượng, tôi sẽ tìm kiếm những dự án crypto có liên quan đến năng lượng. Nếu họ mua cổ phiếu công nghệ, tôi sẽ chuẩn bị cho một mùa risk-on chính thức. Còn bây giờ, tôi chỉ có một câu duy nhất: Lướt qua tin tức dễ, lần theo dấu vết mới khó.


