Ngày 14 tháng 8, Kimi – một startup AI hàng đầu – phát hành tuyên bố chính thức: có kẻ mạo danh công ty để kêu gọi đầu tư thông qua các khái niệm như “Friend Fund”, “Special Channel”, “Old Share Quota”. Công ty đã báo cáo cơ quan công an. Nhìn bề ngoài, đây là một vụ lừa đảo tài chính cổ điển. Nhưng nếu xem xét dưới góc nhìn của một chuyên gia audit blockchain, đây là một lỗ hổng trong hệ thống xác thực danh tính – không phải do hacker khai thác, mà do chính sự thiếu minh bạch trong quy trình ủy quyền của công ty.
Bối cảnh: Khi AI và Blockchain chưa chạm nhau Kimi là một startup AI, không phải dự án blockchain. Nhưng vụ việc này phơi bày một vấn đề cốt lõi: bất kỳ tổ chức nào có giá trị thương hiệu cao đều có thể trở thành mục tiêu của các chiến dịch lừa đảo tinh vi. Các kẻ mạo danh đã xây dựng một bộ từ vựng riêng – “Friend Fund”, “Special Channel” – để tạo vẻ chuyên nghiệp. Họ nhắm vào nhà đầu tư thiếu kiến thức kỹ thuật, nhưng cũng có thể đã nắm được một số thông tin nội bộ của Kimi. Tuyên bố của Kimi phủ nhận tất cả kênh không chính thức, nhưng không đưa ra danh sách kênh chính thức. Đây là một lỗ hổng trong giao tiếp: nếu bạn không nói rõ “đâu là cửa duy nhất”, thì mọi cửa đều có thể bị giả mạo.
Mổ xẻ có hệ thống: Lỗ hổng nằm ở lớp trust Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi – từ vụ Confido 2017 (mất 500 USD vì một lỗi trong smart contract) đến SushiSwap 2020 (phát hiện lỗi flash loan giá trị 10 ETH) – tôi nhận thấy vụ Kimi có cấu trúc tương tự một cuộc tấn công “social engineering” ở cấp độ tổ chức.
Thứ nhất, các kẻ lừa đảo đã tạo ra một “hợp đồng xã hội” giả: họ sử dụng các thuật ngữ quen thuộc với giới đầu tư (“Friend Fund” gợi ý quan hệ thân cận, “Special Channel” gợi ý ưu đãi). Điều này cho thấy họ đã nghiên cứu kỹ đối tượng mục tiêu.
Thứ hai, tuyên bố của Kimi – dù cần thiết – lại thiếu một cam kết kỹ thuật: không có chữ ký số, không có xác minh on-chain, không có một URL duy nhất được xác thực. Trong thế giới blockchain, một tuyên bố như vậy sẽ được ký bởi một private key để xác minh danh tính. Ở đây, Kimi chỉ dùng kênh truyền thông truyền thống (báo chí, mạng xã hội). Điều này tạo ra một khoảng trống: làm sao nhà đầu tư biết được tuyên bố này thực sự đến từ Kimi? Nếu kẻ mạo danh cũng có thể phát hành một tuyên bố giả mạo tương tự?
Thứ ba, tôi thấy một điểm tương đồng với vụ NeuralCredit năm 2025: thuật toán AI của dự án đó có bias lịch sử dẫn đến thanh lý bất công. Ở đây, “thuật toán” chính là quy trình ủy quyền của Kimi. Nếu công ty không có một hệ thống kiểm soát tập trung ai được phép đại diện cho họ trong các giao dịch tài chính, thì bất kỳ ai cũng có thể tự xưng. Kết quả: một lỗ hổng trust layer.
Góc nhìn ngược: Dân phe bò lại đúng một phần Có thể một số người sẽ nói: “Kimi là nạn nhân, họ đã làm đúng khi báo công an.” Nhưng tôi cho rằng, chính sự thiếu chuẩn bị về mặt kỹ thuật của Kimi đã tạo điều kiện cho vụ việc leo thang. Nếu Kimi đã có một smart contract hoặc một NFT xác thực danh tính (dùng như một “danh sách trắng” các địa chỉ ví được ủy quyền), thì kẻ mạo danh không thể dễ dàng lừa đảo.
Hơn nữa, tuyên bố của Kimi có thể vô tình làm tăng sự chú ý của tội phạm mạng. Các kẻ lừa đảo biết rằng Kimi đang trong giai đoạn gọi vốn, và họ sẽ tìm cách khác – có thể tinh vi hơn – để tiếp cận nhà đầu tư.
Một điểm thú vị: các thuật ngữ “Old Share Quota” hay “Friend Fund” có thể đã được lấy từ các tài liệu nội bộ thật. Điều này cho thấy có thể có rò rỉ thông tin từ nhân viên hoặc đối tác cũ. Trong một hệ thống blockchain, mọi giao dịch đều minh bạch; nhưng ở đây, sự mờ ám của quy trình ủy quyền đã tạo ra một bề mặt tấn công.
Kết luận: Cần một chuẩn mực xác thực mới Khi nào các công ty AI sẽ tích hợp xác thực danh tính on-chain như một tiêu chuẩn bảo mật? Một chữ ký số từ một ví được công bố công khai có thể giải quyết 90% vấn đề mạo danh. Nhưng hiện tại, Kimi vẫn dựa vào các kênh truyền thông cũ – nơi mà kẻ xấu có thể dễ dàng sao chép. Câu hỏi còn lại: liệu vụ việc này có đủ sức thúc đẩy ngành công nghiệp AI chuyển sang xác thực phi tập trung? Hay chúng ta sẽ chờ thêm một vụ lừa đảo lớn hơn?