Code là nhân chứng, audit là lời khai. Hãy nhìn vào cái tweet của một 'founder' nào đó về Ethereum L1 – gas fee nên thấp để thu hút doanh nghiệp. Trust me bro? Tôi audit trước đã.
Câu chuyện không mới. Mỗi chu kỳ, ta lại nghe về 'siêu âm ETH' hay 'doanh nghiệp áp dụng blockchain'. Nhưng hãy nhìn vào dữ liệu: hiện tại, phần lớn người dùng vẫn là nhà đầu tư lẻ, chưa có bất kỳ tín hiệu nào từ các tập đoàn lớn. Vậy tại sao lại có cái tweet ủng hộ low gas fee?
Điểm mù là sự thiếu cơ sở kinh tế vững chắc. Giảm phí để thu hút hoạt động là một 'câu chuyện' hay, nhưng nó ẩn chứa một mâu thuẫn: nếu phí quá thấp, làm sao để duy trì an ninh mạng? Phần thưởng cho validator (staking APR) sẽ giảm mạnh, buộc họ phải dựa vào lạm phát (phát hành thêm ETH). Điều này trái ngược hoàn toàn với luận điểm về 'ETH siêu âm' (net deflation). Một khi lạm phát tăng, 'money premium' (định giá dựa trên tính khan hiếm) sẽ biến mất.
Hãy nhìn vào câu chuyện của tôi. Năm 2020, khi audit YFI, tôi đã chỉ ra rằng cơ chế 'tự động compound lãi suất' có thể bị thao túng nếu phí thấp. Nhóm phát triển bỏ qua vì 'Tổng thống Trump ban hành lệnh hạ thấp phí'. Kết quả? Hợp đồng bị tấn công, thiệt hại 2.2 triệu USD. Nhưng Blockchain là bất biến. Quy tắc là bất biến. Nếu phí thấp, kẻ tấn công có thể spam giao dịch (DoS) mà không tốn kém, làm tê liệt mạng lưới. Đây là rủi ro hiện hữu, không phải giả thuyết.
Điểm phản trực giác: Tôi nghĩ rằng 'low gas fee' chỉ là một chiêu trò marketing. 90% các dự án Defi sập đều có chung một điểm: cam kết low fee để thu hút TVL, nhưng lại quên mất rằng an ninh của blockchain dựa trên phí. Nếu không có phí, bạn sẽ không có an ninh. Và nếu không có an ninh, bạn sẽ không có 'doanh nghiệp nào cả'. Hãy nhìn vào Solana – họ có phí thấp, nhưng số lần outage (ngừng hoạt động) trong năm 2023 nhiều gấp 3 lần Ethereum. Doanh nghiệp nào chấp nhận điều đó?
Vậy câu hỏi đặt ra cho chúng ta, những người kỹ thuật, là: Liệu chúng ta có đang hy sinh tính toàn vẹn của blockchain để chạy theo 'màu xanh tăng trưởng' hay không? Hay chúng ta nên nhìn vào dữ liệu, nhìn vào code, và nhìn vào những bài học từ quá khứ? Tôi đã 28 năm trong ngành, và tôi biết rằng: một block nhẹ nhàng, một lỗi nặng trịch. Luôn luôn.